De liefde van de metselaar | Masterclass baksteen

Goed strekken en dan inkoppen associeer je misschien met voetbal, maar ‘strekken en koppen’ is de basis van baksteenkunst. Een gevel ziet er interessanter uit als de lange zijde van een baksteen (de strek) afwisselt met de korte zijde (de kop). Het vakjargon komt van de KNB Masterclass baksteen. De Nederlandse Architectenvereniging BNA houdt jaarlijks deze Masterclass.

Gevelstenen metselen in de lengte is het meest gangbare. De strek is hier dus zichtbaar. De metselaar metselt zo een hele laag. De laag die daarop komt, verspringt halfweg de steen. Dat patroon is het halfsteensverband. Een heel praktisch verband, want aan het einde van de muur plaatst de metselaar één gevelsteen dwars, om de hoek naar de zijgevel te beginnen. Op de hoek is dus alleen de kop van de steen zichtbaar.
 
Je krijgt meer variatie als je in de gevel zowel strekken als koppen plaatst. Door opeenvolgend een strek en een kop te metselen, ontstaat het Vlaams verband. De tweede laag legt de metselaar natuurlijk weer verspringend. Hij knipt de bakstenen doormidden zodat er twee helften zijn, twee koppen. In principe blijft het aantal gebruikte stenen gelijk.
 
 
 
Patronen over 4 lagen
Het is een mooi spel van combineren. Als je begint met één laag halfsteensverband, gevolgd door één laag strek-en-kop van het Vlaams verband, maak je al een Twents kettingverband. De meeste patronen gebruiken twee tot vier verschillende metsellagen. Zo krijg je een gevel met karakter. Als je op grotere afstand staat, zie je ook een verticaal kettingpatroon of een mooi visgraat effect.
 
Maatvoering
Het patroon eindigt natuurlijk met een kop of strek. Elk patroon heeft een vaste breedte waarna het zichzelf herhaalt, dat is de maatvoering. Met de juiste maatvoering wordt het patroon afgestemd op de gewenste breedte van de gevel. De hoek past precies in het patroon en maakt daar ook deel van uit. Ook de ramen passen precies in het patroon. Dat vakwerk is de liefde van de metselaar. Hij wil als vakman mooi werk leveren.
 
 
 
KNB Masterclass baksteen
Op 24 september organiseerde BNA de Masterclass baksteen met al deze informatie over koppen, strekken en verbanden. Architect en metselverbandliefhebber Koen Mulder maakte architecten wegwijs in de theorie van het metselen. Daarna gingen ze zelf enthousiast aan de slag. Er stond een pallet bakstenen klaar en een stenenknipper om koppen te produceren. Handen uit de mouwen!